آمده باشد ، و به همين جهت انسان در بعضى حالات و موقعيتها احساس مىكند كه رشتهء زندگى او با مرگ گسسته نمىشود و مرگ آخرين حلقهء زندگى او نمىباشد ، بلكه مرگ دريچه‌اى به سوى زندگى ابدى او خواهد بود ، و بدين ترتيب براى اثبات معاد نيازى به استدلال نيست ؛ اما براى روشن شدن مطلب به دو دليل اشاره مىنماييم : الف - برهان حكمت اگر زندگى اين جهان را بدون وجود جهان ديگر در نظر بگيريم ديگر اين زندگى پوچ و بىمعنى خواهد بود ؛ مثل اين كه حيات موجودى را در شكم مادرش قبل از تولد بدون زندگى اين دنيا فرض كنيم ، بدين معنا كه هر موجودى بلافاصله بعد از تولد نابود گردد ، در اين صورت زندگى آن موجود در شكم مادر ديگر مفهومى نخواهد داشت . جهان آفرينش هم از نظر عظمت و هم از نظر نظم ، بسيار وسيع و پرشكوه است . اسرار اين جهان به قدرى زياد است كه دانشمندان بزرگ اعتراف دارند كه تمام معلومات بشر در برابر اين اسرار مثل يك صفحهء كوچك از يك كتاب بسيار بزرگ است . نظم و دقتى كه در ساختمان كوچك‌ترين واحد اين جهان به كار رفته مانند نظم و دقتى است كه در ساختمان عظيم‌ترين قسمت‌هاى آن مشاهده مىشود ، و در اين ميان انسان كاملترين موجود و عاليترين محصولى است كه ما مىشناسيم . اين انسان در عمر كوتاه خود سختىها و ناراحتىهاى بزرگى را متحمل مىگردد ، پس از گذراندن دوران طفوليت با همهء مشكلاتش ، دوران نوجوانى و جوانى با طوفانهاى شديد و كوبنده‌اش فرامىرسد ، انسان